काठमाडौं। अमेरिका–इरानबीच पछिल्लो समय बढेको सैन्य तनाव थप चर्किएको छ। अमेरिकाले इरानी तेल बोकेका पाँच ट्यांकरमा आक्रमण गरेपछि इरानले जोर्डनस्थित अमेरिकी सैन्य आधारतर्फ ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको छ। घटनाले खाडी क्षेत्रमा जारी द्वन्द्वलाई थप विस्तार गर्ने जोखिम बढाएको छ।
अमेरिकी सेनाका अनुसार इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (आईआरजीसी) ले दुई दिनमा अमेरिकी युद्धपोतलाई दुई पटक ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रमार्फत निशाना बनाएपछि पाँच इरानी तेल ट्यांकरमा कारबाही गरिएको हो। अमेरिकी सेनाले ट्यांकरका चालक दललाई जहाज छाड्न निर्देशन दिएपछि ती जहाजलाई प्रहार गरी सञ्चालन गर्न नसक्ने बनाइएको जनाएको छ।
जवाफमा इरानले जोर्डनको अल-अज्राकस्थित अमेरिकी सैन्य आधारमा क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको छ। जोर्डनका अनुसार इरानबाट प्रहार गरिएका २० मध्ये १८ वटा क्षेप्यास्त्रलाई वायु प्रतिरक्षा प्रणालीले खसालेको थियो भने बाँकी दुईवटा जनविहीन क्षेत्रमा खसे। आक्रमणबाट मानवीय क्षति नभएको जोर्डनले जनाएको छ।
इरानी रिभोलुसनरी गार्डले भने खाडी क्षेत्रमा अमेरिकी युद्धपोत तथा अन्य जहाजमाथि समेत आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। साथै, कुवेत र बहराइनका बन्दरगाहमा रहेका तेल ट्यांकरका चालक दललाई जहाज छाड्न चेतावनी दिइएको छ। यी दाबीबारे इरानी पक्षको भनाइ र अमेरिकी पक्षको विवरणबीच भिन्नता रहेको छ।
तनाव बढेसँगै विश्व ऊर्जा बजारमा समेत असर परेको छ। स्ट्रेट अफ होर्मुज आसपासको सुरक्षा अवस्था बिग्रिँदा तेल आपूर्तिमा थप अवरोध हुन सक्ने चिन्ताले कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १०० अमेरिकी डलरनजिक पुगेको अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्थाहरूले जनाएका छन्।
स्ट्रेट अफ होर्मुज विश्वको महत्वपूर्ण ऊर्जा ढुवानी मार्गमध्ये एक हो। उक्त जलमार्गमा सैन्य तनाव लामो समय कायम रहेमा तेल तथा ग्यासको अन्तर्राष्ट्रिय आपूर्ति, ढुवानी लागत र ऊर्जा मूल्यमा थप दबाब पर्न सक्ने जोखिम छ।
अमेरिका र इरानबीचको पछिल्लो आदानप्रदानले केही समयको तुलनात्मक शान्तिपछि युद्ध पुनः तीव्र बनेको संकेत गरेको छ। सैन्य कारबाही थप विस्तार हुन्छ वा कूटनीतिक पहलमार्फत तनाव कम गर्ने प्रयास हुन्छ भन्ने विषय अहिले महत्वपूर्ण बनेको छ।
