काठमाडौँ । नेपाल र चीनको स्वायत्त क्षेत्र तिब्बतको सीमावर्ती क्षेत्रमा बुधबार आएको विनाशकारी बाढीले ल्याएको क्षतिबीच भारतले आफ्नो हिमाली क्षेत्रमा हिमताल तथा हिमनदीको अनुगमन थप कडा बनाएको छ। अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षण (यूएसजीएस) का अनुसार यो विपद् हिमताल फुट्दा उत्पन्न मलबेको प्रवाहका कारण भएको हो, जसमा हालसम्म ६३३ जनाको मृत्यु पुष्टि भइसकेको र लगभग तीन हजार व्यक्ति सम्पर्कविहीन रहेको जनाइएको छ।
भारतको हिमाली राज्य उत्तराखण्डका विपद् व्यवस्थापनमन्त्री मदन कौशिकले सरकारले क्षेत्रका सबै हिमनदी र ज्ञात हिमतालको अनुगमन गर्न विभागलाई निर्देशन दिएको एएफपीसँग बताए। “नेपालसँग हाम्रो सीमा जोडिएको छ, छिमेकीको हैसियतले र भौगोलिक अवस्था पनि उस्तै भएकाले, हामीले हाम्रो विभागलाई क्षेत्रका सबै हिमनदी र ज्ञात हिमतालको अनुगमन गर्न भनेका छौं,” कौशिकले भने। “हामीले हाम्रा टोलीलाई सतर्क रहन र राज्यमा कतै त्यस्तै अवस्था देखिए निगरानी गर्न भनेका छौं।”
१,२६६ हिमताल रहेको सरकारी तथ्यांक भएको उत्तराखण्ड भारतकै सबैभन्दा पारिस्थितिक हिसाबले संवेदनशील क्षेत्रमध्ये एक हो। हिमालयका हिमनदीहरू, जसले करिब दुई अर्ब जनसंख्यालाई पानी उपलब्ध गराउँछन्, जलवायु परिवर्तनका कारण अघिभन्दा तीव्र गतिमा पग्लिरहेका छन्, जसले समुदायलाई अप्रत्याशित र महँगो विपद्को जोखिममा पारेको वैज्ञानिकहरूको चेतावनी छ। पग्लिँदै गएका हिमनदी र पग्लिँदो पर्माफ्रोस्टले पहाडी भिरालोलाई अस्थिर बनाई पहिरोको जोखिम पनि बढाउँछ। जलवायु परिवर्तनसँगै अव्यवस्थित विकासले विपद्को आवृत्ति, गम्भीरता र प्रभाव बढाइरहेको विज्ञहरूको भनाइ छ।
यसैबीच, अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सीहरूका अनुसार यो विपद्मा नेपालतर्फ हालसम्म ४६९ भन्दा बढी शव फेला परेको र सयौं विदेशी नागरिक सहित हजारौं व्यक्ति सम्पर्कविहीन रहेको छ, जसमा ४१ अष्ट्रेलियाली र ६५ अमेरिकी नागरिक समेत परेका छन्। तिब्बतको ग्यिरोङ काउन्टीमा समेत क्षति पुगेको र त्यहाँ ५५८ जना सम्पर्कविहीन रहेको जनाइएको छ। यूएसजीएसले सुरुमा यसलाई ४.४ म्याग्निच्युडको भूकम्पका रूपमा दर्ता गरे पनि पछि थप विश्लेषणपछि यो भूकम्प नभई हिमताल विस्फोट र मलबे प्रवाहका कारण उत्पन्न ५.२ म्याग्निच्युड बराबरको “सिस्मिक इभेन्ट” रहेको संशोधित जानकारी दिएको छ।
