वासिङ्टन/तेहरान । लगातार तेस्रो दिन दुवै पक्षबाट आक्रमण रोकिएपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग वार्तामार्फत शान्ति सम्झौता हुन सक्ने सम्भावनाप्रति सकारात्मक आशा व्यक्त गरेका छन्। स्ट्रेट अफ हर्मुजमा इरानले लगाएको नाकाबन्दीका कारण बिग्रिएको कूटनीतिक स्थितिपछि १३ रातसम्म चलेको अमेरिकी हवाई हमला शुक्रबारदेखि रोकिएको हो।
फेब्रुअरीको अन्त्यमा अमेरिका र इजरायलको संयुक्त आक्रमणबाट सुरु भएको यो युद्धले मध्यपूर्व र विश्व अर्थतन्त्रलाई नै प्रभावित बनाएको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले एयरफोर्स वान विमानमा सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै भने, “मसित धेरै धैर्य छ… हेरौँ के हुन्छ। केही सकारात्मक परिणाम आउने राम्रो सम्भावना छ।”
ट्रम्पले मिसिगनमा आयोजित एक कार्यक्रममा इरानसँग वार्ता भइरहेको दाबी गरे पनि तेहरानले भने त्यसको खण्डन गरेको छ। इरानी परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाकाइले मध्यस्थकर्ताहरूले अमेरिकी सन्देश ल्याएको हुन सक्ने तर आफूहरू अमेरिकाासँग कुनै प्रत्यक्ष वार्तामा नरहेको स्पष्ट पारे।
ट्रम्पले वार्ता असफल भएमा पुनः सैन्य कारबाही सुरु गरिने चेतावनी दिँदै अमेरिकी युद्धसामग्रीको मौज्दात सकिँदै गएको भन्ने चिन्तालाई खारेज गरे। उनले अमेरिकासँग आवश्यकताभन्दा बढी हातहतियार र सैन्य सामग्री सुरक्षित रहेको दाबी गरे।
अमेरिकी र इरानी हमला थामिए पनि साउदी अरबमा भने सोमबार आक्रमण भएको छ। साउदी रक्षा मन्त्रालयका अनुसार इरान समर्थित इराकी समूहहरूले आफ्ना तेल प्रशोधन केन्द्रहरूलाई लक्षित गरी हानेका धेरै वटा ड्रोनहरू निष्क्रिय पारिएको छ। साउदीले इराकलाई आफ्नो भूभाग प्रयोग गरी हुने यस्ता आक्रमण रोक्न आग्रह गरेको छ भने इराकी प्रधानमन्त्री अली अल-जैदीले यसबारे छानबिन गर्ने बताएका छन्।
यमनका हुथी विद्रोहीहरूले पनि साउदीको तेल पूर्वाधारमा ड्रोन आक्रमण गरेको दाबी गरेका छन्। मध्यस्थताको प्रयास गरिरहेको पाकिस्तानले यी आक्रमणहरूको भर्त्सना गर्दै यसले मध्यपूर्वको शान्तिमा गम्भीर खतरा पुर्याएको बताएको छ। यस्तै, इजरायली सेनाले जोर्डनको सीमा नजिकै दुई वटा ड्रोन खसालेको जनाएको छ।
दुवै देशबीच सैन्य कारबाही रोकिएपछि सोमबार अन्तर्राष्ट्रिय शेयर बजारमा सुधार देखिएको छ भने कच्चा तेलको मूल्य छ प्रतिशतले घटेर प्रतिप्याकेट करिब ८६ डलर पुगेको छ।
तथापि, जलमार्ग स्ट्रेट अफ हर्मुजको नियन्त्रण सम्झौताका लागि मुख्य चुनौती बनेको छ। इरानले सो क्षेत्रबाट आवतजावत गर्ने जहाजहरूमाथि आफ्नो नियन्त्रण हुनुपर्ने अडान राख्दै आएको छ। इरानी रिभोलुसनरी गार्ड्सले तोकिएको मार्गभन्दा बाहिर गएका ६ वटा जहाजलाई नियन्त्रणमा लिएको जनाएको छ।
इरानले सो जलमार्गको सुरक्षित सञ्चालनका लागि ओमानसँग छलफल भइरहेको बताए पनि अमेरिकाले भने ओमान र इरानबीचको शुल्क उठाउने योजनाको विरोध गर्दै आएको छ। इरानी प्रवक्ता बाकाइले ओमानसँगको छलफलमा अमेरिका सामेल नरहेको स्पष्ट पार्दै वासिङ्टनको व्यवहारलाई “माफिया गिरोह” को संज्ञा दिएका छन्।
