तेहरान । वासिङ्टन र तेहरानबीच सम्भावित वार्ताका लागि वातावरण बनाउन दुवै पक्षले सैन्य कारबाही स्थगन गरेपछि मध्यपूर्वमा जारी तनावमा केही शिथिलता आएको छ। इरान र अमेरिकाले एकअर्काविरुद्ध गर्दै आएका क्षेप्यास्त्र प्रहार रोकेपछि खाडी क्षेत्रको जलपरीवहन तथा तेल उद्योगले राहत महसुस गरेका छन्।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले वार्तालाई अवसर दिन चाहेको संयुक्त राष्ट्रसङ्घका लागि अमेरिकी राजदूत माइक वाल्ट्जले बताएका छन्। ‘फक्स न्युज’सँग कुरा गर्दै वाल्ट्जले अमेरिकी फौज तयारी अवस्थामा रहे पनि ट्रम्पले कूटनीतिक प्रयासलाई केही समय दिन खोजेको जानकारी दिए।
द्वन्द्व रोकिएसँगै सोमबार एसियाली बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा गिरावट आएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय मानक मानिने ‘नर्थ सी ब्रेन्ट’ क्रुडको मूल्य ५.८९ प्रतिशतले घटेर प्रतिबैरेल ९१.०८ डलरमा झरेको छ। त्यस्तै अमेरिकी ‘वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट’ को मूल्य ५.७३ प्रतिशतले घटेर प्रतिबैरेल ८४.१९ डलरमा आएको छ।
यसअघि अमेरिकी सेनाले १३ रात लगातार इरानी निशानामा आक्रमण गरेको थियो। शुक्रबार र शनिबार भने कुनै बमबारी भएन। इरानी सेनाका प्रवक्ता मोहम्मद अक्रमिनियाका अनुसार अमेरिकाले आक्रमण रोकेकाले इरानले पनि आफ्ना जवाफी कारबाही स्थगित गरेको हो।
यद्यपि, रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण मानिने होर्मुज जलडमरूमध्य क्षेत्रमा भएको भिडन्तले यसअघि कूटनीतिक प्रयासहरू प्रभावित बनाएको थियो। यो द्वन्द्व अमेरिकी सैन्य बेस, क्षेत्रीय जलपरीवहन र खाडी मुलुकहरूसम्म फैलिएको छ।
यसैबीच इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहु मङ्गलबार ह्वाइट हाउस पुग्दै छन्। उनले ट्रम्पलाई इरानको परमाणु कार्यक्रमविरुद्ध कडा अडान लिन दबाब दिने अपेक्षा गरिएको छ। इरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रम शान्तिपूर्ण रहेको दाबी गर्दै आए पनि अमेरिका र उसका सहयोगी राष्ट्रहरूले भने इरानले आणविक हतियार बनाउन खोजेको आरोप लगाउँदै आएका छन्।
फक्स न्युजसँग कुरा गर्दै नेतान्याहुले ट्रम्पको प्रयासलाई आफ्नो समर्थन रहेको तर सम्झौता भए पनि वा नभए पनि इरानको आणविक कार्यक्रम अन्त्य हुनुपर्ने बताएका छन्।
नेसनल गार्ड र रक्षा सामग्रीको मौज्दात घट्दै गएकाले अमेरिकाले आफ्नो सैन्य अभियान तत्कालका लागि रोकेको भन्ने समाचारलाई भने राजदूत वाल्ट्जले अस्वीकार गरेका छन्। यता ट्रम्पले पनि इरानसँग कुराकानी भइरहेको र उनीहरू वार्ताप्रति गम्भीर बन्दै गएको दाबी गरेका छन्।
पाँचौँ महिनामा प्रवेश गर्न लागेको यो द्वन्द्वका कारण अमेरिकामा हुने आगामी मध्यावधि निर्वाचनअघि ट्रम्पको लोकप्रियतामा गिरावट आएको विश्लेषण गरिएको छ।
यसैबीच, द्वन्द्व नयाँ क्षेत्रमा समेत विस्तार हुने सङ्केत देखिएको छ। इरान समर्थित हुथी विद्रोहीहरूले साउदी अरेबियाका तेल प्रशोधन केन्द्रहरूमा आक्रमण गरेको दाबी गरेपछि साउदी drone खसालेको बताएका छन्।
