वासिङ्टन/तेहरान । रणनीतिक महत्त्वको स्ट्रेट अफ होर्मुज जलमार्गलाई लिएर संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीचको द्वन्द्व पुनः चर्किएको छ। बिहीबार लगातार दोस्रो दिन दुवै मुलुकले एकअर्काका सैन्य लक्ष्यमाथि आक्रमण गरेका छन्।
अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड (सेन्टकम) का अनुसार, पछिल्लो आक्रमण होर्मुज जलमार्गमा व्यावसायिक जहाजहरूको आवागमनमा उत्पन्न जोखिमलाई कम गर्ने उद्देश्यले गरिएको हो। यसअघि इरानले उक्त जलमार्ग पार गर्ने तीनवटा व्यापारिक जहाजमा आक्रमण गरेको थियो। यसको बदलामा अमेरिकाले लगभग ९० वटा सैन्य लक्ष्यमा प्रहार गरेको दाबी गरेको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्धविराम अन्त्य भएको घोषणा गरेका छन्। उनले थप वार्ताको सम्भावनालाई नकारेका छैनन् तर इरानले आक्रामक व्यवहार जारी राखेमा त्यसको नतिजा अझ भयानक हुने चेतावनी दिएका छन्। बुधबार पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले इरानी पक्षबाट वार्ताका लागि सम्पर्क भएको संकेत गरे पनि कुनै ठोस सम्झौताको सम्भावनाप्रति भने संशय व्यक्त गरेका छन्।
इरानको रिभोल्युसनरी गार्ड्स (आईआरजीसी) ले अमेरिकी आक्रमणको जवाफमा बहराइन र कुवेतस्थित अमेरिकी सैन्य अखडाहरूमा आक्रमण गरेको जनाएको छ। आक्रमणका कारण मनामामा विस्फोटका आवाज सुनिएका छन् भने कुवेतले ‘शत्रुतापूर्ण क्षेप्यास्त्र र ड्रोन’ लाई बीच बाटोमै खसालेको बताएको छ। इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार अमेरिकाले इरानको उत्तरपूर्वस्थित एक रेल पुल र बुशेरको सैन्य अखडामा आक्रमण गरेको छ। यसअघि नै इरानका बन्दरगाह सहरहरू बन्दर अब्बास, कोनरक र चाबाहारमा विस्फोट भएका थिए, जसले गर्दा विद्युत् आपूर्ति समेत अवरुद्ध भएको छ।
इरानका मुख्य वार्ताकार मोहम्मद बाकर घालीबाफले होर्मुज जलमार्ग ‘इरानी प्रबन्ध’ अन्तर्गत मात्र सञ्चालन हुने बताएका छन्। उनले सामाजिक सञ्जाल एक्समा भनेका छन्, “अमेरिकाले अझै पनि पाठ सिकेको छैन कि धम्की र वाचा तोड्नुको परिणाम हुन्छ। यदि प्रहार गर्छौ भने, तिमी पनि प्रहारको भागीदार हुनेछौ।”
गत फेब्रुअरीमा अमेरिका-इजरायल आक्रमणसँगै सुरु भएको यो द्वन्द्वका कारण करिब ६ हजार नाविकहरू यस क्षेत्रमा अलपत्र परेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय सामुद्रिक संगठन (आईएमओ) का प्रमुख आर्सेन डोमिंगुएजले सामुद्रिक आवागमनमा देखिएको अवरोधप्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
यस क्षेत्रमा तनाव कायमै रहेका बेला बिहीबार इरानका पूर्व सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीको अन्त्येष्टि कार्यक्रम तय गरिएको छ। खामेनीको फेब्रुअरी २८ मा युद्ध सुरु भएकै समयमा मृत्यु भएको थियो। संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले दुवै पक्षलाई ‘अधिकतम संयम’ अपनाउन आह्वान गरेका छन् भने पाकिस्तानले कूटनीतिक माध्यमबाट समस्या समाधान गर्न मध्यस्थताको प्रयास जारी राखेको छ।
