वासिङ्टन । अमेरिकी सैन्य कारबाही र इरानमाथिको कडा नौसैनिक घेराबन्दीका कारण विश्वव्यापी ऊर्जा बजारमा व्यापक अस्थिरता उत्पन्न भएको छ। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले तेहरानलाई गलाउन अवलम्बन गरेको यो रणनीतिले कच्चा तेलको भाउलाई पछिल्लो चार वर्षयताकै उच्चतम विन्दुमा पुर्याएको छ। अमेरिकी प्रशासनले यस नाकाबन्दीलाई प्रत्यक्ष सैन्य आक्रमणभन्दा पनि शक्तिशाली अस्त्रको रूपमा प्रयोग गरिरहेको छ, जसको प्रत्यक्ष असर स्वरूप ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १२२ डलर नाघेको छ। वासिङ्टनले इरानी बन्दरगाहबाट निस्कन खोज्ने दर्जनौँ ट्याङ्करहरूलाई सफलतापूर्वक रोकेर अर्बौँ डलर बराबरको तेल आपूर्ति बन्द गरिदिएको दाबी गरेको छ।
यस तनावले कूटनीतिक ध्रुवीकरणलाई समेत तीव्र बनाएको छ। एकातिर रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले इरानविरुद्धको थप सैन्य उत्तेजनाले विश्वलाई गम्भीर र हानिकारक क्षति पुर्याउने चेतावनी दिएका छन् भने अर्कोतिर अमेरिकाका परम्परागत युरोपेली सहयोगीहरू, विशेष गरी जर्मनी, सैन्य विकल्पको विपक्षमा उभिएका छन्। इरानले पनि रणनीतिक महत्वको हर्मुज जलघाँटीमा आफ्नो पकड बलियो बनाउँदै नाकाबन्दी नहटेसम्म कुनै पनि वार्तामा नबस्ने अडान लिएको छ। इजरायली सैन्य कारबाहीबाट इरानी नेतृत्वमा पुगेको चोटका कारण तेहरानको निर्णय प्रक्रिया समेत हाल प्रभावित भएको देखिन्छ।
आर्थिक र मानवीय दृष्टिकोणले यो सङ्कट अझ भयावह बन्दै गएको छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घले युद्ध र आपूर्ति अवरोधका कारण विश्वका करोडौँ मानिस भोकमरी र चरम गरिबीमा धकेलिन सक्ने डरलाग्दो प्रक्षेपण गरेको छ। इरानभित्रै मुद्रास्फीति अनियन्त्रित बनेको छ भने क्षेत्रीय द्वन्द्वका कारण लेबनान जस्ता देशहरू मानवीय सङ्कटको भुमरीमा फसेका छन्। अमेरिकामा समेत इन्धनको मूल्य बढ्दा जनस्तरमा असन्तुष्टि चुलिएको छ, जसले ट्रम्प प्रशासनलाई नीतिगत दबाबमा पारेको छ। यद्यपि, ह्वाइट हाउसले तत्कालै आफ्नो अडान खुकुलो पार्ने कुनै सङ्केत नदिएकाले यो अनिश्चितता अझै केही समय लम्बिने निश्चित देखिन्छ।
