वासिङ्टन/तेहरान | अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मध्यपूर्वको रणनीतिक जलमार्ग होर्मुज जलडमरूमध्यमा रोकिएका व्यावसायिक जहाजहरूलाई सुरक्षित रूपमा बाहिर निकाल्ने प्रक्रिया सोमबार बिहानदेखि सुरु हुने घोषणा गरेका छन् । ट्रम्पले यस पहललाई ‘प्रोजेक्ट फ्रीडम’ नाम दिँदै यसलाई मानवीय सहयोगको उद्देश्यले चालिएको कदमका रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।
क्षेत्रीय विवादमा प्रत्यक्ष संलग्न नभएका विभिन्न मुलुकले आफ्ना व्यापारिक जहाजहरू उक्त संवेदनशील क्षेत्रमा फसेको भन्दै सहयोगका लागि अनुरोध गरेपछि अमेरिकाले यो निर्णय लिएको हो । राष्ट्रपति ट्रम्पले इरान, मध्यपूर्व र अमेरिकाको साझा हितलाई ध्यानमा राखेर जहाजहरूलाई सुरक्षित मार्ग प्रदान गर्न लागिएको उल्लेख गरे । अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री व्यापारलाई सहज बनाउन र आपूर्ति शृङ्खलालाई पुनः लयमा फर्काउन यसले मद्दत पुग्ने दाबी गरिएको छ ।
लामो समयदेखि जलमार्गमा रोकिएका केही जहाजहरूमा खाद्यान्न, इन्धन र अत्यावश्यक सामग्रीको अभाव हुन थालेको रिपोर्टहरू सार्वजनिक भएका छन् । यसले जहाजका चालक दलको स्वास्थ्य र समग्र सुरक्षामा चुनौती थपेको ट्रम्पको भनाइ छ ।ट्रम्पले यस मानवीय प्रक्रियामा कुनै पनि पक्षबाट अवरोध सिर्जना भएमा त्यसलाई ‘उपयुक्त र कडाइका साथ’ सम्बोधन गरिने चेतावनी समेत दिएका छन् ।
यसैबीच, इरानले आफ्नो १४ बुँदे शान्ति प्रस्तावमाथि अमेरिकाबाट प्राप्त प्रतिक्रियाको अध्ययन भइरहेको जनाएको छ । इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताका अनुसार उक्त प्रस्तावको मुख्य लक्ष्य युद्ध अन्त्य गर्नु हो । प्रवक्ताले स्पष्ट पारेका छन् कि उक्त शान्ति प्रस्तावमा आणविक विषयसँग सम्बन्धित विवरणहरू समावेश गरिएको छैन ।
होर्मुज जलमार्गको यो नयाँ घटनाक्रमले मध्यपूर्व र एसियाको सुरक्षा अवस्थाका साथै अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक सम्बन्धलाई थप संवेदनशील बनाएको छ । व्यावसायिक जहाजहरूको बहिर्गमन र इरानी प्रस्तावमाथिको अमेरिकी प्रतिक्रियाले यस क्षेत्रको तनाव कम गर्न कस्तो भूमिका खेल्छ भन्ने विषयलाई विश्व समुदायले चासोका साथ हेरिरहेको छ ।
