तेहरान/वासिङ्टन । इरानी सर्वोच्च नेता अयातुल्ला मोजताबा खमेनीले देशको आणविक तथा क्षेप्यास्त्र क्षमतामा कुनै पनि सम्झौता नगर्ने घोषणा गरेपछि मध्यपूर्वको क्षेत्रीय तनाव थप जटिल बनेको छ। राज्य टेलिभिजनमार्फत वक्तव्य जारी गर्दै खमेनीले इरानको प्राविधिक र सैन्य क्षमतालाई राष्ट्रिय पहिचानको आधार स्तम्भका रूपमा व्याख्या गर्दै त्यसको संरक्षण अपरिहार्य रहेको बताएका छन्। अमेरिकी दबाब र खाडी क्षेत्रमा बढ्दो सैन्य उपस्थितिको पृष्ठभूमिमा आएको यो अडानले इरान तत्काल पछि हट्ने मुडमा नरहेको सङ्केत गर्दछ। आफ्नो बुबाको मृत्युपछि नेतृत्व सम्हालेका खमेनीले पर्सियन खाडीमा अमेरिकी सक्रियतालाई लक्षित गर्दै यसलाई नयाँ चुनौतीका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्, जबकि उनी अहिलेसम्म सार्वजनिक रूपमा देखिएका छैनन्।
आर्थिक मोर्चामा इरानी तेल ट्याङ्करहरूमाथि अमेरिकी नौसेनाको अवरोधका कारण निर्यात प्रभावित भएको छ, जसले गर्दा विश्व बजारमा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १२६ डलरसम्म पुगेको छ। हर्मुज जलघाँटीमा इरानको नियन्त्रण र त्यहाँबाट हुने पाँचौँ हिस्सा तेल ढुवानीमा आएको अवरोधले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई समेत दबाबमा पारेको छ। ट्रम्पले इरानी बन्दरगाहमाथिको नाकाबन्दी जारी राख्दै सहयोगी राष्ट्रहरूसँग मिलेर इरानको हस्तक्षेपलाई महँगो बनाउने नयाँ सुरक्षा योजना अघि सारेका छन्। यसैबीच, अमेरिकाले जर्मनी, इटाली र स्पेनबाट समेत आफ्नो सेना फिर्ता लिन सक्ने सङ्केत दिएर युरोपेली सैन्य सम्बन्धमा नयाँ बहस छेडेको छ।
इरानको आन्तरिक अवस्था र क्षेत्रीय झडपले संकटलाई थप गहिरो बनाएको छ। इरानभित्र विरोध प्रदर्शनमा संलग्नहरूलाई मृत्युदण्ड दिने क्रम बढेको छ भने लेबनानको दक्षिणी भेगमा इजरायल र हिजबुल्लाहबीचको सैन्य टकरावले नागरिक र सैनिक दुवै पक्षमा क्षति पुर्याइरहेको छ। पाकिस्तानले दुई देशबीच मध्यस्थताको प्रयास गरे पनि हालसम्म कुनै ठोस प्रगति देखिएको छैन। संयुक्त अरब इमिरेट्सले आफ्ना नागरिकलाई द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्र छोड्न निर्देशन दिइसकेको छ, जसले समग्र मध्यपूर्वमा कूटनीतिक समाधानभन्दा सैन्य मुठभेडको जोखिम उच्च रहेको पुष्टि गर्दछ।
