काठमाडौं । मध्यपूर्वमा बढ्दो सैन्य तनाव र युद्धविराम प्रयासहरू कमजोर बनेसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा वृद्धि भएको छ भने एशियाली शेयर बजारहरूमा मन्दी देखिएको छ। इरानमाथि अमेरिकी सेनाको नयाँ कारबाही र जल क्षेत्रमा भएका आक्रमणका घटनाले विश्व ऊर्जा बजार तथा वित्तीय क्षेत्रमा पुनः अस्थिरता निम्त्याएको हो।
बुधबार सम्भावित शान्ति सम्झौताको आशामा तेलको मूल्य घटिसकेको भए पनि पछिल्लो सैन्य घटनाक्रमले उक्त गिरावटलाई उल्ट्याइदिएको छ। रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण मानिने हर्मुज जलडमरूमध्य (Strait of Hormuz) मार्फत हुने व्यावसायिक ढुवानी महिनौंदेखि प्रभावित रहँदै आएकोमा यो तनावले थप संकट थपेको छ।
अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार सेनाले इरानका चारवटा ड्रोन खसाल्नुका साथै दक्षिणी सहर बन्दर अब्बासस्थित एक नियन्त्रण केन्द्रमा हवाई आक्रमण गरेको छ। नाम नखुलाउने सर्तमा एक अमेरिकी अधिकारीले यो कारबाहीलाई ‘सन्तुलित, पूर्ण रूपमा रक्षात्मक र युद्धविराम कायम राख्न लक्षित’ कदम भनेका छन्।
यसको विपरीत, इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यमले इरानी सेनाले जलडमरूमध्य क्षेत्रमा चारवटा जहाजमाथि गोली प्रहार गरेको दाबी गरेको छ। यसैबीच, छिमेकी देश कुवेतले पनि आफ्नो हवाई सुरक्षा प्रणालीले मिसाइल र ड्रोन आक्रमणको जवाफ दिइरहेको जनाएको छ।
राजनीतिक वृत्तमा भने मिश्रित प्रतिक्रिया देखिएका छन्। एक इरानी अधिकारीले अमेरिका र इरानबीच पुनः पूर्ण रूपमा ठूलो युद्ध हुने सम्भावना कम रहेको उल्लेख गरेका छन्। तर, अमेरिकी राष्ट्रपतिले शान्ति सम्झौता नभए ‘काम समाप्त गरिने’ भन्दै चेतावनीपूर्ण अभिव्यक्ति दिएका छन्। यसले मध्यपूर्वमा शान्ति स्थापनाका लागि भइरहेका कूटनीतिक वार्ताहरू अझै पनि अत्यन्त अस्थिर अवस्थामा रहेको देखाउँछ।
बिहीबार बिहानको कारोबारमा अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड मानिने ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य १.८ प्रतिशतले बढेर प्रतिव्यारेल ९५.९५ अमेरिकी डलर पुगेको छ। यस्तै, अमेरिकी कच्चा तेल (WTI) को मूल्यमा पनि १.७ प्रतिशतको वृद्धि भई प्रतिव्यारेल ९०.१७ डलर कायम भएको छ।
ऊर्जा बजारमा आएको यो उछालको विपरीत वित्तीय बजार भने प्रभावित भएको छ। बिहीबार अधिकांश एशियाली शेयर सूचकांकहरू घटेका छन्, जसमा हङकङको प्रमुख शेयर सूचकांक १.५ प्रतिशतभन्दा बढीले ओरालो लागेको छ।
