काठमाडौँ, १९ भदौ । रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीको दसौँ दिनसम्म पनि मानवीय क्षतिको यकिन हुन सकेको छैन। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (एनडीआरआरएमए) का अनुसार शुक्रबार साँझसम्म १ हजार २९४ शव फेला परेका छन् भने ५ हजार ५३ जना अझै सम्पर्कविहीन छन्।
बाढी आएको दिन साँझसम्म ७२ शव फेला परेका थिए। त्यसयता नदी किनार, बस्ती तथा बाढी प्रभावित जलविद्युत् आयोजनाका क्षेत्रमा खोजी तथा उद्धार तीव्र पारिएसँगै मृतक र बेपत्ताको संख्या थपिँदै गएको हो।
प्राधिकरणको पछिल्लो विवरणअनुसार सम्पर्कविहीनमध्ये नुवाकोटका २ हजार ३४०, रसुवाका २ हजार १३० र विदेशी नागरिक ५८३ जना छन्। प्राधिकरणले सम्पर्कविहीनको सूचीमा पहिचान हुन बाँकी शवसमेत पर्न सक्ने जनाएको छ।
खोजी तथा उद्धार अभियानकै क्रममा शुक्रबार त्रिशूली–३ ए जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङबाट दुई जनालाई जीवितै उद्धार गरिएको छ। बाढीपछि सुरुङमा फसेका व्यक्तिको जीवित उद्धार भएको यो महत्वपूर्ण घटनाका रूपमा देखिएको छ।
१३ हजारभन्दा बढीको उद्धार
प्राधिकरणका अनुसार हालसम्म १३ हजार ९५ जनाको उद्धार गरिएको छ। उद्धार तथा राहतका लागि नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलका गरी २१ हजार ४२१ सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ।
उद्धार तथा राहत सामग्री प्रभावित क्षेत्रमा पुर्याउन हवाई र स्थलमार्ग दुवै प्रयोग भइरहेका छन्। नेपाली सेनाले ८३० भन्दा बढी हेलिकोप्टर उडान गरेको छ भने निजी क्षेत्रबाट १२९ उडान भएका छन्। सशस्त्र प्रहरीले पनि प्रभावित क्षेत्रमा हवाई माध्यमबाट राहत सामग्री पुर्याइरहेको छ।
३७ मोटरेबल र ६८ झोलुङ्गे पुलमा क्षति
बाढीले घर तथा सार्वजनिक संरचनामा ठूलो क्षति पुर्याएको प्रारम्भिक विवरण छ। ७ हजार ५७० निजी घर, ४८ सरकारी संरचना, १८ विद्यालय र सात स्वास्थ्य संस्थामा क्षति पुगेको प्राधिकरणले जनाएको छ।
त्यस्तै, ५५ किलोमिटर सडक पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएको छ। ३७ वटा मोटरेबल पुलमा क्षति पुगेकामा ३३ वटा पूर्ण रूपमा र चारवटा आंशिक रूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन्। ६८ वटा झोलुङ्गे पुलमा पनि क्षति पुगेको छ।
बाढीबाट १ हजार ८०६ हेक्टर कृषि भूमि प्रभावित भएको र त्यसबाट करिब ७ हजार ६८६ मेट्रिक टन खाद्यान्न उत्पादनमा क्षति पुग्ने प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ। तीन जलविद्युत् आयोजना, एउटा सौर्य आयोजना र दुई प्रसारण लाइनमा समेत क्षति पुगेको छ।
३७ होल्डिङ सेन्टरमा हजारौँ विस्थापित
बाढीबाट विस्थापित तथा प्रभावितलाई अस्थायी रूपमा राख्न रसुवा, नुवाकोट र धादिङमा ३७ वटा होल्डिङ सेन्टर सञ्चालनमा छन्। पछिल्लो विवरणअनुसार ती केन्द्रमा ४ हजार ६२७ जना आश्रय लिइरहेका छन्।
घाइतेको उपचार तथा राहत वितरणसँगै सडक, पुल र सञ्चार संरचना पुनः सञ्चालन गर्ने काम पनि जारी छ। बाढीबाट क्षतिग्रस्त दूरसञ्चार संरचना क्रमशः सञ्चालनमा आउन थालेका छन्।
प्रभावित स्थानीय तहलाई १३ करोड ५० लाख
सरकारले रसुवा र नुवाकोटलाई १०–१० लाख रुपैयाँ तथा धादिङलाई ५ लाख रुपैयाँ तत्काल नगद राहत उपलब्ध गराएको छ। प्रभावित १५ स्थानीय तहका लागि थप १३ करोड ५० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ।
प्राधिकरणका अनुसार प्रारम्भिक मूल्याङ्कनमा बाढीबाट भएको आर्थिक क्षति तथा नोक्सानीसमेत ठूलो देखिएको छ। राहत, खोजी–उद्धार र प्रारम्भिक पुनःस्थापनासँगै प्रभावित क्षेत्रमा दीर्घकालीन पुनर्निर्माणको आवश्यकता देखिएको छ।
तथ्य-जाँच: तपाईंले पठाउनुभएको मूल सामग्रीमा ५ हजार ८३ जना सम्पर्कविहीन उल्लेख छ। शुक्रबार साँझको पछिल्लो प्राधिकरण विवरणमा भने ५ हजार ५३ जना सम्पर्कविहीन रहेको उल्लेख छ। त्यसैगरी, जिल्लागत शवको संख्या १,२९४ सँग मेल नखाने गरी १,२८७ मात्र जोडिन्छ। त्यसैले माथिको समाचारमा पछिल्लो समग्र आधिकारिक तथ्यांकलाई प्राथमिकता दिइएको छ।
